The Slaying of Raktabija

Original Text

1. ॐ ऋषिरुवाचoṃ ṛṣiruvāca॥ 1 ॥

2. चण्डे च निहते दैत्ये मुण्डे च विनिपातिते।बहुलेषु च सैन्येषु क्षयितेष्वसुरेश्वरः॥ 2 ॥

   caṇḍe ca nihate daitye muṇḍe ca vinipātite|bahuleṣu ca sainyeṣu kṣayiteṣvasureśvaraḥ

3. ततः कोपपराधीनचेताः शुम्भः प्रतापवान्।उद्योगं सर्वसैन्यानां दैत्यानामादिदेश ह॥ 3 ॥

   tataḥ kopaparādhīnacetāḥ śumbhaḥ pratāpavān|udyogaṃ sarvasainyānāṃ daityānāmādideśa ha

4. अद्य सर्वबलैर्दैत्याः षडशीतिरुदायुधाः।कम्बूनां चतुरशीतिर्निर्यान्तु स्वबलैर्वृताः॥ 4 ॥

   adya sarvabalairdaityāḥ ṣaḍaśītirudāyudhāḥ|kambūnāṃ caturaśītirniryāntu svabalairvṛtāḥ

5. कोटिवीर्याणि पञ्चाशदसुराणां कुलानि वै।शतं कुलानि धौम्राणां निर्गच्छन्तु ममाज्ञया॥ 5 ॥

   koṭivīryāṇi pañcāśadasurāṇāṃ kulāni vai|śataṃ kulāni dhaumrāṇāṃ nirgacchantu mamājñayā

6. कालका दौर्हृदा मौर्याः कालकेयास्तथासुराः।युद्धाय सज्जा निर्यान्तु आज्ञया त्वरिता मम॥ 6 ॥

   kālakā daurhṛdā mauryāḥ kālakeyāstathāsurāḥ|yuddhāya sajjā niryāntu ājñayā tvaritā mama

7. इत्याज्ञाप्यासुरपतिः शुम्भो भैरवशासनः।निर्जगाम महासैन्यसहस्रैर्बहुभिर्वृतः॥ 7 ॥

   ityājñāpyāsurapatiḥ śumbho bhairavaśāsanaḥ|nirjagāma mahāsainyasahasrairbahubhirvṛtaḥ

8. आयान्तं चण्डिका दृष्ट्वा तत्सैन्यमतिभीषणम्।ज्यास्वनैः पूरयामास धरणीगगनान्तरम्॥ 8 ॥

   āyāntaṃ caṇḍikā dṛṣṭvā tatsainyamatibhīṣaṇam|jyāsvanaiḥ pūrayāmāsa dharaṇīgaganāntaram

9. ततः सिंहो महानादमतीव कृतवान् नृप।घण्टास्वनेन तन्नादमम्बिका चोपबृंहयत्॥ 9 ॥

   tataḥ siṃho mahānādamatīva kṛtavān nṛpa|ghaṇṭāsvanena tannādamambikā copabṛṃhayat

10. धनुर्ज्यासिंहघण्टानां नादापूरितदिङ् मुखा।निनादैर्भीषणैः काली जिग्ये विस्तारितानना॥ 10 ॥

    dhanurjyāsiṃhaghaṇṭānāṃ nādāpūritadiṅ mukhā|ninādairbhīṣaṇaiḥ kālī jigye vistāritānanā

11. तं निनादमुपश्रुत्य दैत्यसैन्यैश्चतुर्दिशम्।देवी सिंहस्तथा काली सरोषैः परिवारिताः॥ 11 ॥

    taṃ ninādamupaśrutya daityasainyaiścaturdiśam|devī siṃhastathā kālī saroṣaiḥ parivāritāḥ

12. एतस्मिन्नन्तरे भूप विनाशाय सुरद्विषाम्।भवायामरसिंहानामतिवीर्यबलान्विताः॥ 12 ॥

    etasminnantare bhūpa vināśāya suradviṣām|bhavāyāmarasiṃhānāmativīryabalānvitāḥ

13. ब्रह्मेशगुहविष्णूनां तथेन्द्रस्य च शक्तयः।शरीरेभ्यो विनिष्क्रम्य तद्रूपैश्चण्डिकां ययुः॥ 13 ॥

    brahmeśaguhaviṣṇūnāṃ tathendrasya ca śaktayaḥ|śarīrebhyo viniṣkramya tadrūpaiścaṇḍikāṃ yayuḥ

14. यस्य देवस्य यद्रूपं यथाभूषणवाहनम्।तद्वदेव हि तच्छक्तिरसुरान् योद्धुमाययौ॥ 14 ॥

    yasya devasya yadrūpaṃ yathābhūṣaṇavāhanam|tadvadeva hi tacchaktirasurān yoddhumāyayau

15. हंसयुक्तविमानाग्रे साक्षसूत्रकमण्डलुः।आयाता ब्रह्मणः शक्तिर्ब्रह्माणी साभिधीयते॥ 15 ॥

    haṃsayuktavimānāgre sākṣasūtrakamaṇḍaluḥ|āyātā brahmaṇaḥ śaktirbrahmāṇī sābhidhīyate

16. माहेश्वरी वृषारूढा त्रिशूलवरधारिणी।महाहिवलया प्राप्ता चन्द्ररेखाविभूषणा॥ 16 ॥

    māheśvarī vṛṣārūḍhā triśūlavaradhāriṇī|mahāhivalayā prāptā candrarekhāvibhūṣaṇā

17. कौमारी शक्तिहस्ता च मयूरवरवाहना।योद्धुमभ्याययौ दैत्यानम्बिका गुहरूपिणी॥ 17 ॥

    kaumārī śaktihastā ca mayūravaravāhanā|yoddhumabhyāyayau daityānambikā guharūpiṇī

18. तथैव वैष्णवी शक्तिर्गरुडोपरि संस्थिता।शङ्खचक्रगदाशार्ङ्गखड्गहस्ताभ्युपाययौ॥ 18 ॥

    tathaiva vaiṣṇavī śaktirgaruḍopari saṃsthitā|śaṅkhacakragadāśārṅgakhaḍgahastābhyupāyayau

19. यज्ञवाराहमतुलं रूपं या बिभ्रतो हरेः।शक्तिः साप्याययौ तत्र वाराहीं बिभ्रती तनुम्॥ 19 ॥

    yajñavārāhamatulaṃ rūpaṃ yā bibhrato hareḥ|śaktiḥ sāpyāyayau tatra vārāhīṃ bibhratī tanum

20. नारसिंही नृसिंहस्य बिभ्रती सदृशं वपुः।प्राप्ता तत्र सटाक्षेपक्षिप्तनक्षत्रसंहतिः॥ 20 ॥

    nārasiṃhī nṛsiṃhasya bibhratī sadṛśaṃ vapuḥ|prāptā tatra saṭākṣepakṣiptanakṣatrasaṃhatiḥ

21. वज्रहस्ता तथैवैन्द्री गजराजोपरि स्थिता।प्राप्ता सहस्रनयना यथा शक्रस्तथैव सा॥ 21 ॥

    vajrahastā tathaivaindrī gajarājopari sthitā|prāptā sahasranayanā yathā śakrastathaiva sā

22. ततः परिवृतस्ताभिरीशानो देवशक्तिभिः।हन्यन्तामसुराः शीघ्रं मम प्रीत्याऽऽह चण्डिकाम्॥ 22 ॥

    tataḥ parivṛtastābhirīśāno devaśaktibhiḥ|hanyantāmasurāḥ śīghraṃ mama prītyā''ha caṇḍikām

23. ततो देवीशरीरात्तु विनिष्क्रान्तातिभीषणा।चण्डिकाशक्तिरत्युग्रा शिवाशतनिनादिनी॥ 23 ॥

    tato devīśarīrāttu viniṣkrāntātibhīṣaṇā|caṇḍikāśaktiratyugrā śivāśataninādinī

24. सा चाह धूम्रजटिलमीशानमपराजिता।दूत त्वं गच्छ भगवन् पार्श्वं शुम्भनिशुम्भयोः॥ 24 ॥

    sā cāha dhūmrajaṭilamīśānamaparājitā|dūta tvaṃ gaccha bhagavan pārśvaṃ śumbhaniśumbhayoḥ

25. ब्रूहि शुम्भं निशुम्भं च दानवावतिगर्वितौ।ये चान्ये दानवास्तत्र युद्धाय समुपस्थिताः॥ 25 ॥

    brūhi śumbhaṃ niśumbhaṃ ca dānavāvatigarvitau|ye cānye dānavāstatra yuddhāya samupasthitāḥ

26. त्रैलोक्यमिन्द्रो लभतां देवाः सन्तु हविर्भुजः।यूयं प्रयात पातालं यदि जीवितुमिच्छथ॥ 26 ॥

    trailokyamindro labhatāṃ devāḥ santu havirbhujaḥ|yūyaṃ prayāta pātālaṃ yadi jīvitumicchatha

27. बलावलेपादथ चेद्भवन्तो युद्धकाङ् क्षिणः।तदागच्छत तृप्यन्तु मच्छिवाः पिशितेन वः॥ 27 ॥

    balāvalepādatha cedbhavanto yuddhakāṅ kṣiṇaḥ|tadāgacchata tṛpyantu macchivāḥ piśitena vaḥ

28. यतो नियुक्तो दौत्येन तया देव्या शिवः स्वयम्।शिवदूतीति लोकेऽस्मिंस्ततः सा ख्यातिमागता॥ 28 ॥

    yato niyukto dautyena tayā devyā śivaḥ svayam|śivadūtīti loke'smiṃstataḥ sā khyātimāgatā

29. तेऽपि श्रुत्वा वचो देव्याः शर्वाख्यातं महासुराः।अमर्षापूरिता जग्मुर्यत्र कात्यायनी स्थिता॥ 29 ॥

    te'pi śrutvā vaco devyāḥ śarvākhyātaṃ mahāsurāḥ|amarṣāpūritā jagmuryatra kātyāyanī sthitā

30. ततः प्रथममेवाग्रे शरशक्त्यृष्टिवृष्टिभिः।ववर्षुरुद्धतामर्षास्तां देवीममरारयः॥ 30 ॥

    tataḥ prathamamevāgre śaraśaktyṛṣṭivṛṣṭibhiḥ|vavarṣuruddhatāmarṣāstāṃ devīmamarārayaḥ

31. सा च तान् प्रहितान् बाणाञ्छूलशक्तिपरश्वधान्।चिच्छेद लीलयाऽऽध्मातधनुर्मुक्तैर्महेषुभिः॥ 31 ॥

    sā ca tān prahitān bāṇāñchūlaśaktiparaśvadhān|ciccheda līlayā''dhmātadhanurmuktairmaheṣubhiḥ

32. तस्याग्रतस्तथा काली शूलपातविदारितान्।खट्वाङ्गपोथितांश्चारीन् कुर्वती व्यचरत्तदा॥ 32 ॥

    tasyāgratastathā kālī śūlapātavidāritān|khaṭvāṅgapothitāṃścārīn kurvatī vyacarattadā

33. कमण्डलुजलाक्षेपहतवीर्यान् हतौजसः।ब्रह्माणी चाकरोच्छत्रून् येन येन स्म धावति॥ 33 ॥

    kamaṇḍalujalākṣepahatavīryān hataujasaḥ|brahmāṇī cākarocchatrūn yena yena sma dhāvati

34. माहेश्वरी त्रिशूलेन तथा चक्रेण वैष्णवी।दैत्याञ्जघान कौमारी तथा शक्त्यातिकोपना॥ 34 ॥

    māheśvarī triśūlena tathā cakreṇa vaiṣṇavī|daityāñjaghāna kaumārī tathā śaktyātikopanā

35. ऐन्द्रीकुलिशपातेन शतशो दैत्यदानवाः।पेतुर्विदारिताः पृथ्व्यां रुधिरौघप्रवर्षिणः॥ 35 ॥

    aindrīkuliśapātena śataśo daityadānavāḥ|peturvidāritāḥ pṛthvyāṃ rudhiraughapravarṣiṇaḥ

36. तुण्डप्रहारविध्वस्ता दंष्ट्राग्रक्षतवक्षसः।वाराहमूर्त्या न्यपतंश्चक्रेण च विदारिताः॥ 36 ॥

    tuṇḍaprahāravidhvastā daṃṣṭrāgrakṣatavakṣasaḥ|vārāhamūrtyā nyapataṃścakreṇa ca vidāritāḥ

37. नखैर्विदारितांश्चान्यान् भक्षयन्ती महासुरान्।नारसिंही चचाराजौ नादापूर्णदिगम्बरा॥ 37 ॥

    nakhairvidāritāṃścānyān bhakṣayantī mahāsurān|nārasiṃhī cacārājau nādāpūrṇadigambarā

38. चण्डाट्टहासैरसुराः शिवदूत्यभिदूषिताः।पेतुः पृथिव्यां पतितांस्तांश्चखादाथ सा तदा॥ 38 ॥

    caṇḍāṭṭahāsairasurāḥ śivadūtyabhidūṣitāḥ|petuḥ pṛthivyāṃ patitāṃstāṃścakhādātha sā tadā

39. इति मातृगणं क्रुद्धं मर्दयन्तं महासुरान्।दृष्ट्वाभ्युपायैर्विविधैर्नेशुर्देवारिसैनिकाः॥ 39 ॥

    iti mātṛgaṇaṃ kruddhaṃ mardayantaṃ mahāsurān|dṛṣṭvābhyupāyairvividhairneśurdevārisainikāḥ

40. पलायनपरान् दृष्ट्वा दैत्यान् मातृगणार्दितान्।योद्धुमभ्याययौ क्रुद्धो रक्तबीजो महासुरः॥ 40 ॥

    palāyanaparān dṛṣṭvā daityān mātṛgaṇārditān|yoddhumabhyāyayau kruddho raktabījo mahāsuraḥ

41. रक्तबिन्दुर्यदा भूमौ पतत्यस्य शरीरतः।समुत्पतति मेदिन्यां तत्प्रमाणस्तदासुरः॥ 41 ॥

    raktabinduryadā bhūmau patatyasya śarīrataḥ|samutpatati medinyāṃ tatpramāṇastadāsuraḥ

42. युयुधे स गदापाणिरिन्द्रशक्त्या महासुरः।ततश्चैन्द्री स्ववज्रेण रक्तबीजमताडयत्॥ 42 ॥

    yuyudhe sa gadāpāṇirindraśaktyā mahāsuraḥ|tataścaindrī svavajreṇa raktabījamatāḍayat

43. कुलिशेनाहतस्याशु बहु सुस्राव शोणितम्।समुत्तस्थुस्ततो योधास्तद्रूपास्तत्पराक्रमाः॥ 43 ॥

    kuliśenāhatasyāśu bahu susrāva śoṇitam|samuttasthustato yodhāstadrūpāstatparākramāḥ

44. यावन्तः पतितास्तस्य शरीराद्रक्तबिन्दवः।तावन्तः पुरुषा जातास्तद्वीर्यबलविक्रमाः॥ 44 ॥

    yāvantaḥ patitāstasya śarīrādraktabindavaḥ|tāvantaḥ puruṣā jātāstadvīryabalavikramāḥ

45. ते चापि युयुधुस्तत्र पुरुषा रक्तसम्भवाः।समं मातृभिरत्युग्रशस्त्रपातातिभीषणम्॥ 45 ॥

    te cāpi yuyudhustatra puruṣā raktasambhavāḥ|samaṃ mātṛbhiratyugraśastrapātātibhīṣaṇam

46. पुनश्च वज्रपातेन क्षतमस्य शिरो यदा।ववाह रक्तं पुरुषास्ततो जाताः सहस्रशः॥ 46 ॥

    punaśca vajrapātena kṣatamasya śiro yadā|vavāha raktaṃ puruṣāstato jātāḥ sahasraśaḥ

47. वैष्णवी समरे चैनं चक्रेणाभिजघान ह।गदया ताडयामास ऐन्द्री तमसुरेश्वरम्॥ 47 ॥

    vaiṣṇavī samare cainaṃ cakreṇābhijaghāna ha|gadayā tāḍayāmāsa aindrī tamasureśvaram

48. वैष्णवीचक्रभिन्नस्य रुधिरस्रावसम्भवैः।सहस्रशो जगद्व्याप्तं तत्प्रमाणैर्महासुरैः॥ 48 ॥

    vaiṣṇavīcakrabhinnasya rudhirasrāvasambhavaiḥ|sahasraśo jagadvyāptaṃ tatpramāṇairmahāsuraiḥ

49. शक्त्या जघान कौमारी वाराही च तथासिना।माहेश्वरी त्रिशूलेन रक्तबीजं महासुरम्॥ 49 ॥

    śaktyā jaghāna kaumārī vārāhī ca tathāsinā|māheśvarī triśūlena raktabījaṃ mahāsuram

50. स चापि गदया दैत्यः सर्वा एवाहनत् पृथक्।मातॄः कोपसमाविष्टो रक्तबीजो महासुरः॥ 50 ॥

    sa cāpi gadayā daityaḥ sarvā evāhanat pṛthak|mātṝḥ kopasamāviṣṭo raktabījo mahāsuraḥ

51. तस्याहतस्य बहुधा शक्तिशूलादिभिर्भुवि।पपात यो वै रक्तौघस्तेनासञ्छतशोऽसुराः॥ 51 ॥

    tasyāhatasya bahudhā śaktiśūlādibhirbhuvi|papāta yo vai raktaughastenāsañchataśo'surāḥ

52. तैश्चासुरासृक्सम्भूतैरसुरैः सकलं जगत्।व्याप्तमासीत्ततो देवा भयमाजग्मुरुत्तमम्॥ 52 ॥

    taiścāsurāsṛksambhūtairasuraiḥ sakalaṃ jagat|vyāptamāsīttato devā bhayamājagmuruttamam

53. तान् विषण्णान् सुरान् दृष्ट्वा चण्डिका प्राह सत्वरा।उवाच कालीं चामुण्डे विस्तीर्णं वदनं कुरु॥ 53 ॥

    tān viṣaṇṇān surān dṛṣṭvā caṇḍikā prāha satvarā|uvāca kālīṃ cāmuṇḍe vistīrṇaṃ vadanaṃ kuru

54. मच्छस्त्रपातसम्भूतान् रक्तबिन्दून्महासुरान्।रक्तबिन्दोः प्रतीच्छ त्वं वक्त्रेणानेन वेगिना॥ 54 ॥

    macchastrapātasambhūtān raktabindūnmahāsurān|raktabindoḥ pratīccha tvaṃ vaktreṇānena veginā

55. भक्षयन्ती चर रणे तदुत्पन्नान्महासुरान्।एवमेष क्षयं दैत्यः क्षीणरक्तो गमिष्यति॥ 55 ॥

    bhakṣayantī cara raṇe tadutpannānmahāsurān|evameṣa kṣayaṃ daityaḥ kṣīṇarakto gamiṣyati

56. भक्ष्यमाणास्त्वया चोग्रा न चोत्पत्स्यन्ति चापरे।इत्युक्त्वा तां ततो देवी शूलेनाभिजघान तम्॥ 56 ॥

    bhakṣyamāṇāstvayā cogrā na cotpatsyanti cāpare|ityuktvā tāṃ tato devī śūlenābhijaghāna tam

57. मुखेन काली जगृहे रक्तबीजस्य शोणितम्।ततोऽसावाजघानाथ गदया तत्र चण्डिकाम्॥ 57 ॥

    mukhena kālī jagṛhe raktabījasya śoṇitam|tato'sāvājaghānātha gadayā tatra caṇḍikām

58. न चास्या वेदनां चक्रे गदापातोऽल्पिकामपि।तस्याहतस्य देहात्तु बहु सुस्राव शोणितम्॥ 58 ॥

    na cāsyā vedanāṃ cakre gadāpāto'lpikāmapi|tasyāhatasya dehāttu bahu susrāva śoṇitam

59. यतस्ततस्तद्वक्त्रेण चामुण्डा सम्प्रतीच्छति।मुखे समुद्गता येऽस्या रक्तपातान्महासुराः॥ 59 ॥

    yatastatastadvaktreṇa cāmuṇḍā sampratīcchati|mukhe samudgatā ye'syā raktapātānmahāsurāḥ

60. तांश्चखादाथ चामुण्डा पपौ तस्य च शोणितम्।देवी शूलेन वज्रेण बाणैरसिभिर्ऋष्टिभिः॥ 60 ॥

    tāṃścakhādātha cāmuṇḍā papau tasya ca śoṇitam|devī śūlena vajreṇa bāṇairasibhirṛṣṭibhiḥ

61. जघान रक्तबीजं तं चामुण्डापीतशोणितम्।स पपात महीपृष्ठे शस्त्रसङ्घसमाहतः॥ 61 ॥

    jaghāna raktabījaṃ taṃ cāmuṇḍāpītaśoṇitam|sa papāta mahīpṛṣṭhe śastrasaṅghasamāhataḥ

62. नीरक्तश्च महीपाल रक्तबीजो महासुरः।ततस्ते हर्षमतुलमवापुस्त्रिदशा नृप॥ 62 ॥

    nīraktaśca mahīpāla raktabījo mahāsuraḥ|tataste harṣamatulamavāpustridaśā nṛpa

63. तेषां मातृगणो जातो ननर्तासृङ् मदोद्धतः॥ ॐ॥ 63 ॥

    teṣāṃ mātṛgaṇo jāto nanartāsṛṅ madoddhataḥ|| oṃ

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे सावर्णिके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्येरक्तबीजवधो नामाष्टमोऽध्यायः॥ ८॥उवाच १, अर्धश्लोकः १, श्लोकाः ६१, एवम्६३, एवमादितः॥