The Gods' Hymn and Shumbha's Messenger
Shumbha and Nishumbha seize every power of the gods. The gods go to the Himalaya and praise the Devi; the famous hymn "Ya devi sarvabhuteshu" is in this chapter. Ambika emerges from Parvati's body. Chanda and Munda see her and describe her to Shumbha, who sends a messenger with a proposal of marriage. The Devi replies that only one who defeats her in battle may be her husband.

Viniyoga
ॐ अस्य श्रीउत्तरचरित्रस्य रुद्र ऋषिः, महासरस्वती देवता, अनुष्टुप् छन्दः, भीमा शक्तिः, भ्रामरी बीजम्, सूर्यस्तत्त्वम्, सामवेदः स्वरूपम्, महासरस्वतीप्रीत्यर्थे उत्तरचरित्रपाठे विनियोगः।
oṃ asya śrīuttaracaritrasya rudra ṛṣiḥ, mahāsarasvatī devatā, anuṣṭup chandaḥ, bhīmā śaktiḥ, bhrāmarī bījam, sūryastattvam, sāmavedaḥ svarūpam, mahāsarasvatīprītyarthe uttaracaritrapāṭhe viniyogaḥ|
Dhyana
ॐ घण्टाशूलहलानि शङ्खमुसले चक्रं धनुः सायकंहस्ताब्जैर्दधतीं घनान्तविलसच्छीतांशुतुल्यप्रभाम्।गौरीदेहसमुद्भवां त्रिजगतामाधारभूतां महा-पूर्वामत्र सरस्वतीमनुभजे शुम्भादिदैत्यार्दिनीम्॥
oṃ ghaṇṭāśūlahalāni śaṅkhamusale cakraṃ dhanuḥ sāyakaṃhastābjairdadhatīṃ ghanāntavilasacchītāṃśutulyaprabhām|gaurīdehasamudbhavāṃ trijagatāmādhārabhūtāṃ mahā-pūrvāmatra sarasvatīmanubhaje śumbhādidaityārdinīm||
Original Text
ॐ क्लीं ऋषिरुवाचoṃ klīṃ ṛṣiruvāca॥ 1 ॥
पुरा शुम्भनिशुम्भाभ्यामसुराभ्यां शचीपतेः।त्रैलोक्यं यज्ञभागाश्च हृता मदबलाश्रयात्॥ 2 ॥
purā śumbhaniśumbhābhyāmasurābhyāṃ śacīpateḥ|trailokyaṃ yajñabhāgāśca hṛtā madabalāśrayāt
तावेव सूर्यतां तद्वदधिकारं तथैन्दवम्।कौबेरमथ याम्यं च चक्राते वरुणस्य च॥ 3 ॥
tāveva sūryatāṃ tadvadadhikāraṃ tathaindavam|kauberamatha yāmyaṃ ca cakrāte varuṇasya ca
तावेव पवनर्द्धिं च चक्रतुर्वह्निकर्म च।ततो देवा विनिर्धूता भ्रष्टराज्याः पराजिताः॥ 4 ॥
tāveva pavanarddhiṃ ca cakraturvahnikarma ca|tato devā vinirdhūtā bhraṣṭarājyāḥ parājitāḥ
हृताधिकारास्त्रिदशास्ताभ्यां सर्वे निराकृताः।महासुराभ्यां तां देवीं संस्मरन्त्यपराजिताम्॥ 5 ॥
hṛtādhikārāstridaśāstābhyāṃ sarve nirākṛtāḥ|mahāsurābhyāṃ tāṃ devīṃ saṃsmarantyaparājitām
तयास्माकं वरो दत्तो यथाऽऽपत्सु स्मृताखिलाः।भवतां नाशयिष्यामि तत्क्षणात्परमापदः॥ 6 ॥
tayāsmākaṃ varo datto yathā''patsu smṛtākhilāḥ|bhavatāṃ nāśayiṣyāmi tatkṣaṇātparamāpadaḥ
इति कृत्वा मतिं देवा हिमवन्तं नगेश्वरम्।जग्मुस्तत्र ततो देवीं विष्णुमायां प्रतुष्टुवुः॥ 7 ॥
iti kṛtvā matiṃ devā himavantaṃ nageśvaram|jagmustatra tato devīṃ viṣṇumāyāṃ pratuṣṭuvuḥ
देवा ऊचुःdevā ūcuḥ॥ 8 ॥
नमो देव्यै महादेव्यै शिवायै सततं नमः।नमः प्रकृत्यै भद्रायै नियताः प्रणताः स्म ताम्॥ 9 ॥
namo devyai mahādevyai śivāyai satataṃ namaḥ|namaḥ prakṛtyai bhadrāyai niyatāḥ praṇatāḥ sma tām
रौद्रायै नमो नित्यायै गौर्यै धात्र्यै नमो नमः।ज्योत्स्नायै चेन्दुरूपिण्यै सुखायै सततं नमः॥ 10 ॥
raudrāyai namo nityāyai gauryai dhātryai namo namaḥ|jyotsnāyai cendurūpiṇyai sukhāyai satataṃ namaḥ
कल्याण्यै प्रणतां वृद्ध्यै सिद्ध्यै कुर्मो नमो नमः।नैर्ऋत्यै भूभृतां लक्ष्म्यै शर्वाण्यै ते नमो नमः॥ 11 ॥
kalyāṇyai praṇatāṃ vṛddhyai siddhyai kurmo namo namaḥ|nairṛtyai bhūbhṛtāṃ lakṣmyai śarvāṇyai te namo namaḥ
दुर्गायै दुर्गपारायै सारायै सर्वकारिण्यै।ख्यात्यै तथैव कृष्णायै धूम्रायै सततं नमः॥ 12 ॥
durgāyai durgapārāyai sārāyai sarvakāriṇyai|khyātyai tathaiva kṛṣṇāyai dhūmrāyai satataṃ namaḥ
अतिसौम्यातिरौद्रायै नतास्तस्यै नमो नमः।नमो जगत्प्रतिष्ठायै देव्यै कृत्यै नमो नमः॥ 13 ॥
atisaumyātiraudrāyai natāstasyai namo namaḥ|namo jagatpratiṣṭhāyai devyai kṛtyai namo namaḥ
या देवी सर्वभूतेषु विष्णुमायेति शब्दिता।नमस्तस्यै॥ 14 ॥
yā devī sarvabhūteṣu viṣṇumāyeti śabditā|namastasyai
नमस्तस्यै॥ 15 ॥
namastasyai
नमस्तस्यै नमो नमः॥ 16 ॥
namastasyai namo namaḥ
या देवी सर्वभूतेषु चेतनेत्यभिधीयते।नमस्तस्यै॥ 17 ॥
yā devī sarvabhūteṣu cetanetyabhidhīyate|namastasyai
नमस्तस्यै॥ 18 ॥
namastasyai
नमस्तस्यै नमो नमः॥ 19 ॥
namastasyai namo namaḥ
या देवी सर्वभूतेषु बुद्धिरूपेण संस्थिता।नमस्तस्यै॥ 20 ॥
yā devī sarvabhūteṣu buddhirūpeṇa saṃsthitā|namastasyai
नमस्तस्यै॥ 21 ॥
namastasyai
नमस्तस्यै नमो नमः॥ 22 ॥
namastasyai namo namaḥ
या देवी सर्वभूतेषु निद्रारूपेण संस्थिता।नमस्तस्यै॥ 23 ॥
yā devī sarvabhūteṣu nidrārūpeṇa saṃsthitā|namastasyai
नमस्तस्यै॥ 24 ॥
namastasyai
नमस्तस्यै नमो नमः॥ 25 ॥
namastasyai namo namaḥ
या देवी सर्वभूतेषु क्षुधारूपेण संस्थिता।नमस्तस्यै॥ 26 ॥
yā devī sarvabhūteṣu kṣudhārūpeṇa saṃsthitā|namastasyai
नमस्तस्यै॥ 27 ॥
namastasyai
नमस्तस्यै नमो नमः॥ 28 ॥
namastasyai namo namaḥ
या देवी सर्वभूतेषुच्छायारूपेण संस्थिता।नमस्तस्यै॥ 29 ॥
yā devī sarvabhūteṣucchāyārūpeṇa saṃsthitā|namastasyai
नमस्तस्यै॥ 30 ॥
namastasyai
नमस्तस्यै नमो नमः॥ 31 ॥
namastasyai namo namaḥ
या देवी सर्वभूतेषु शक्तिरूपेण संस्थिता।नमस्तस्यै॥ 32 ॥
yā devī sarvabhūteṣu śaktirūpeṇa saṃsthitā|namastasyai
नमस्तस्यै॥ 33 ॥
namastasyai
नमस्तस्यै नमो नमः॥ 34 ॥
namastasyai namo namaḥ
या देवी सर्वभूतेषु तृष्णारूपेण संस्थिता।नमस्तस्यै॥ 35 ॥
yā devī sarvabhūteṣu tṛṣṇārūpeṇa saṃsthitā|namastasyai
नमस्तस्यै॥ 36 ॥
namastasyai
नमस्तस्यै नमो नमः॥ 37 ॥
namastasyai namo namaḥ
या देवी सर्वभूतेषु क्षान्तिरूपेण संस्थिता।नमस्तस्यै॥ 38 ॥
yā devī sarvabhūteṣu kṣāntirūpeṇa saṃsthitā|namastasyai
नमस्तस्यै॥ 39 ॥
namastasyai
नमस्तस्यै नमो नमः॥ 40 ॥
namastasyai namo namaḥ
या देवी सर्वभूतेषु जातिरूपेण संस्थिता।नमस्तस्यै॥ 41 ॥
yā devī sarvabhūteṣu jātirūpeṇa saṃsthitā|namastasyai
नमस्तस्यै॥ 42 ॥
namastasyai
नमस्तस्यै नमो नमः॥ 43 ॥
namastasyai namo namaḥ
या देवी सर्वभूतेषु लज्जारूपेण संस्थिता।नमस्तस्यै॥ 44 ॥
yā devī sarvabhūteṣu lajjārūpeṇa saṃsthitā|namastasyai
नमस्तस्यै॥ 45 ॥
namastasyai
नमस्तस्यै नमो नमः॥ 46 ॥
namastasyai namo namaḥ
या देवी सर्वभूतेषु शान्तिरूपेण संस्थिता।नमस्तस्यै॥ 47 ॥
yā devī sarvabhūteṣu śāntirūpeṇa saṃsthitā|namastasyai
नमस्तस्यै॥ 48 ॥
namastasyai
नमस्तस्यै नमो नमः॥ 49 ॥
namastasyai namo namaḥ
या देवी सर्वभूतेषु श्रद्धारूपेण संस्थिता।नमस्तस्यै॥ 50 ॥
yā devī sarvabhūteṣu śraddhārūpeṇa saṃsthitā|namastasyai
नमस्तस्यै॥ 51 ॥
namastasyai
नमस्तस्यै नमो नमः॥ 52 ॥
namastasyai namo namaḥ
या देवी सर्वभूतेषु कान्तिरूपेण संस्थिता।नमस्तस्यै॥ 53 ॥
yā devī sarvabhūteṣu kāntirūpeṇa saṃsthitā|namastasyai
नमस्तस्यै॥ 54 ॥
namastasyai
नमस्तस्यै नमो नमः॥ 55 ॥
namastasyai namo namaḥ
या देवी सर्वभूतेषु लक्ष्मीरूपेण संस्थिता।नमस्तस्यै॥ 56 ॥
yā devī sarvabhūteṣu lakṣmīrūpeṇa saṃsthitā|namastasyai
नमस्तस्यै॥ 57 ॥
namastasyai
नमस्तस्यै नमो नमः॥ 58 ॥
namastasyai namo namaḥ
या देवी सर्वभूतेषु वृत्तिरूपेण संस्थिता।नमस्तस्यै॥ 59 ॥
yā devī sarvabhūteṣu vṛttirūpeṇa saṃsthitā|namastasyai
नमस्तस्यै॥ 60 ॥
namastasyai
नमस्तस्यै नमो नमः॥ 61 ॥
namastasyai namo namaḥ
या देवी सर्वभूतेषु स्मृतिरूपेण संस्थिता।नमस्तस्यै॥ 62 ॥
yā devī sarvabhūteṣu smṛtirūpeṇa saṃsthitā|namastasyai
नमस्तस्यै॥ 63 ॥
namastasyai
नमस्तस्यै नमो नमः॥ 64 ॥
namastasyai namo namaḥ
या देवी सर्वभूतेषु दयारूपेण संस्थिता।नमस्तस्यै॥ 65 ॥
yā devī sarvabhūteṣu dayārūpeṇa saṃsthitā|namastasyai
नमस्तस्यै॥ 66 ॥
namastasyai
नमस्तस्यै नमो नमः॥ 67 ॥
namastasyai namo namaḥ
या देवी सर्वभूतेषु तुष्टिरूपेण संस्थिता।नमस्तस्यै॥ 68 ॥
yā devī sarvabhūteṣu tuṣṭirūpeṇa saṃsthitā|namastasyai
नमस्तस्यै॥ 69 ॥
namastasyai
नमस्तस्यै नमो नमः॥ 70 ॥
namastasyai namo namaḥ
या देवी सर्वभूतेषु मातृरूपेण संस्थिता।नमस्तस्यै॥ 71 ॥
yā devī sarvabhūteṣu mātṛrūpeṇa saṃsthitā|namastasyai
नमस्तस्यै॥ 72 ॥
namastasyai
नमस्तस्यै नमो नमः॥ 73 ॥
namastasyai namo namaḥ
या देवी सर्वभूतेषु भ्रान्तिरूपेण संस्थिता।नमस्तस्यै॥ 74 ॥
yā devī sarvabhūteṣu bhrāntirūpeṇa saṃsthitā|namastasyai
नमस्तस्यै॥ 75 ॥
namastasyai
नमस्तस्यै नमो नमः॥ 76 ॥
namastasyai namo namaḥ
इन्द्रियाणामधिष्ठात्री भूतानां चाखिलेषु या।भूतेषु सततं तस्यै व्याप्तिदेव्यै नमो नमः॥ 77 ॥
indriyāṇāmadhiṣṭhātrī bhūtānāṃ cākhileṣu yā|bhūteṣu satataṃ tasyai vyāptidevyai namo namaḥ
चितिरूपेण या कृत्स्नमेतद् व्याप्य स्थिता जगत्।नमस्तस्यै॥ 78 ॥
citirūpeṇa yā kṛtsnametad vyāpya sthitā jagat|namastasyai
नमस्तस्यै॥ 79 ॥
namastasyai
नमस्तस्यै नमो नमः॥ 80 ॥
namastasyai namo namaḥ
स्तुता सुरैः पूर्वमभीष्टसंश्रया-त्तथा सुरेन्द्रेण दिनेषु सेविता।करोतु सा नः शुभहेतुरीश्वरीशुभानि भद्राण्यभिहन्तु चापदः॥ 81 ॥
stutā suraiḥ pūrvamabhīṣṭasaṃśrayā-ttathā surendreṇa dineṣu sevitā|karotu sā naḥ śubhaheturīśvarīśubhāni bhadrāṇyabhihantu cāpadaḥ
या साम्प्रतं चोद्धतदैत्यतापितै-रस्माभिरीशा च सुरैर्नमस्यते।या च स्मृता तत्क्षणमेव हन्ति नःसर्वापदो भक्तिविनम्रमूर्तिभिः॥ 82 ॥
yā sāmprataṃ coddhatadaityatāpitai-rasmābhirīśā ca surairnamasyate|yā ca smṛtā tatkṣaṇameva hanti naḥsarvāpado bhaktivinamramūrtibhiḥ
ऋषिरुवाचṛṣiruvāca॥ 83 ॥
एवं स्तवादियुक्तानां देवानां तत्र पार्वती।स्नातुमभ्याययौ तोये जाह्नव्या नृपनन्दन॥ 84 ॥
evaṃ stavādiyuktānāṃ devānāṃ tatra pārvatī|snātumabhyāyayau toye jāhnavyā nṛpanandana
साब्रवीत्तान् सुरान् सुभ्रूर्भवद्भिः स्तूयतेऽत्र का।शरीरकोशतश्चास्याः समुद्भूताब्रवीच्छिवा॥ 85 ॥
sābravīttān surān subhrūrbhavadbhiḥ stūyate'tra kā|śarīrakośataścāsyāḥ samudbhūtābravīcchivā
स्तोत्रं ममैतत् क्रियते शुम्भदैत्यनिराकृतैः।देवैः 2समेतैः समरे निशुम्भेन पराजितैः॥ 86 ॥
stotraṃ mamaitat kriyate śumbhadaityanirākṛtaiḥ|devaiḥ 2sametaiḥ samare niśumbhena parājitaiḥ
शरीर कोशाद्यत्तस्याः पार्वत्या निःसृताम्बिका।कौशिकीति समस्तेषु ततो लोकेषु गीयते॥ 87 ॥
śarīra kośādyattasyāḥ pārvatyā niḥsṛtāmbikā|kauśikīti samasteṣu tato lokeṣu gīyate
तस्यां विनिर्गतायां तु कृष्णाभूत्सापि पार्वती।कालिकेति समाख्याता हिमाचलकृताश्रया॥ 88 ॥
tasyāṃ vinirgatāyāṃ tu kṛṣṇābhūtsāpi pārvatī|kāliketi samākhyātā himācalakṛtāśrayā
ततोऽम्बिकां परं रूपं बिभ्राणां सुमनोहरम्।ददर्श चण्डो मुण्डश्च भृत्यौ शुम्भनिशुम्भयोः॥ 89 ॥
tato'mbikāṃ paraṃ rūpaṃ bibhrāṇāṃ sumanoharam|dadarśa caṇḍo muṇḍaśca bhṛtyau śumbhaniśumbhayoḥ
ताभ्यां शुम्भाय चाख्याता अतीव सुमनोहरा।काप्यास्ते स्त्री महाराज भासयन्ती हिमाचलम्॥ 90 ॥
tābhyāṃ śumbhāya cākhyātā atīva sumanoharā|kāpyāste strī mahārāja bhāsayantī himācalam
नैव तादृक् क्वचिद्रूपं दृष्टं केनचिदुत्तमम्।ज्ञायतां काप्यसौ देवी गृह्यतां चासुरेश्वर॥ 91 ॥
naiva tādṛk kvacidrūpaṃ dṛṣṭaṃ kenaciduttamam|jñāyatāṃ kāpyasau devī gṛhyatāṃ cāsureśvara
स्त्रीरत्नमतिचार्वङ्गी द्योतयन्ती दिशस्त्विषा।सा तु तिष्ठति दैत्येन्द्र तां भवान् द्रष्टुमर्हति॥ 92 ॥
strīratnamaticārvaṅgī dyotayantī diśastviṣā|sā tu tiṣṭhati daityendra tāṃ bhavān draṣṭumarhati
यानि रत्नानि मणयो गजाश्वादीनि वै प्रभो।त्रैलोक्ये तु समस्तानि साम्प्रतं भान्ति ते गृहे॥ 93 ॥
yāni ratnāni maṇayo gajāśvādīni vai prabho|trailokye tu samastāni sāmprataṃ bhānti te gṛhe
ऐरावतः समानीतो गजरत्नं पुरन्दरात्।पारिजाततरुश्चायं तथैवोच्चैःश्रवा हयः॥ 94 ॥
airāvataḥ samānīto gajaratnaṃ purandarāt|pārijātataruścāyaṃ tathaivoccaiḥśravā hayaḥ
विमानं हंससंयुक्तमेतत्तिष्ठति तेऽङ्गणे।रत्नभूतमिहानीतं यदासीद्वेधसोऽद्भुतम्॥ 95 ॥
vimānaṃ haṃsasaṃyuktametattiṣṭhati te'ṅgaṇe|ratnabhūtamihānītaṃ yadāsīdvedhaso'dbhutam
निधिरेष महापद्मः समानीतो धनेश्वरात्।किञ्जल्किनीं ददौ चाब्धिर्मालामम्लानपङ्कजाम्॥ 96 ॥
nidhireṣa mahāpadmaḥ samānīto dhaneśvarāt|kiñjalkinīṃ dadau cābdhirmālāmamlānapaṅkajām
छत्रं ते वारुणं गेहे काञ्चनस्रावि तिष्ठति।तथायं स्यन्दनवरो यः पुराऽऽसीत्प्रजापतेः॥ 97 ॥
chatraṃ te vāruṇaṃ gehe kāñcanasrāvi tiṣṭhati|tathāyaṃ syandanavaro yaḥ purā''sītprajāpateḥ
मृत्योरुत्क्रान्तिदा नाम शक्तिरीश त्वया हृता।पाशः सलिलराजस्य भ्रातुस्तव परिग्रहे॥ 98 ॥
mṛtyorutkrāntidā nāma śaktirīśa tvayā hṛtā|pāśaḥ salilarājasya bhrātustava parigrahe
निशुम्भस्याब्धिजाताश्च समस्ता रत्नजातयः।वह्निरपि ददौ तुभ्यमग्निशौचे च वाससी॥ 99 ॥
niśumbhasyābdhijātāśca samastā ratnajātayaḥ|vahnirapi dadau tubhyamagniśauce ca vāsasī
एवं दैत्येन्द्र रत्नानि समस्तान्याहृतानि ते।स्त्रीरत्नमेषा कल्याणी त्वया कस्मान्न गृह्यते॥ 100 ॥
evaṃ daityendra ratnāni samastānyāhṛtāni te|strīratnameṣā kalyāṇī tvayā kasmānna gṛhyate
ऋषिरुवाचṛṣiruvāca॥ 101 ॥
निशम्येति वचः शुम्भः स तदा चण्डमुण्डयोः।प्रेषयामास सुग्रीवं दूतं देव्या महासुरम्॥ 102 ॥
niśamyeti vacaḥ śumbhaḥ sa tadā caṇḍamuṇḍayoḥ|preṣayāmāsa sugrīvaṃ dūtaṃ devyā mahāsuram
इति चेति च वक्तव्या सा गत्वा वचनान्मम।यथा चाभ्येति सम्प्रीत्या तथा कार्यं त्वया लघु॥ 103 ॥
iti ceti ca vaktavyā sā gatvā vacanānmama|yathā cābhyeti samprītyā tathā kāryaṃ tvayā laghu
स तत्र गत्वा यत्रास्ते शैलोद्देशेऽतिशोभने।सा देवी तां ततः प्राह श्लक्ष्णं मधुरया गिरा॥ 104 ॥
sa tatra gatvā yatrāste śailoddeśe'tiśobhane|sā devī tāṃ tataḥ prāha ślakṣṇaṃ madhurayā girā
दूत उवाचdūta uvāca॥ 105 ॥
देवि दैत्येश्वरः शुम्भस्त्रैलोक्ये परमेश्वरः।दूतोऽहं प्रेषितस्तेन त्वत्सकाशमिहागतः॥ 106 ॥
devi daityeśvaraḥ śumbhastrailokye parameśvaraḥ|dūto'haṃ preṣitastena tvatsakāśamihāgataḥ
अव्याहताज्ञः सर्वासु यः सदा देवयोनिषु।निर्जिताखिलदैत्यारिः स यदाह शृणुष्व तत्॥ 107 ॥
avyāhatājñaḥ sarvāsu yaḥ sadā devayoniṣu|nirjitākhiladaityāriḥ sa yadāha śṛṇuṣva tat
मम त्रैलोक्यमखिलं मम देवा वशानुगाः।यज्ञभागानहं सर्वानुपाश्नामि पृथक् पृथक्॥ 108 ॥
mama trailokyamakhilaṃ mama devā vaśānugāḥ|yajñabhāgānahaṃ sarvānupāśnāmi pṛthak pṛthak
त्रैलोक्ये वररत्नानि मम वश्यान्यशेषतः।तथैव गजरत्नं च हृत्वा देवेन्द्रवाहनम्॥ 109 ॥
trailokye vararatnāni mama vaśyānyaśeṣataḥ|tathaiva gajaratnaṃ ca hṛtvā devendravāhanam
क्षीरोदमथनोद्भूतमश्वरत्नं ममामरैः।उच्चैःश्रवससंज्ञं तत्प्रणिपत्य समर्पितम्॥ 110 ॥
kṣīrodamathanodbhūtamaśvaratnaṃ mamāmaraiḥ|uccaiḥśravasasaṃjñaṃ tatpraṇipatya samarpitam
यानि चान्यानि देवेषु गन्धर्वेषूरगेषु च।रत्नभूतानि भूतानि तानि मय्येव शोभने॥ 111 ॥
yāni cānyāni deveṣu gandharveṣūrageṣu ca|ratnabhūtāni bhūtāni tāni mayyeva śobhane
स्त्रीरत्नभूतां त्वां देवि लोके मन्यामहे वयम्।सा त्वमस्मानुपागच्छ यतो रत्नभुजो वयम्॥ 112 ॥
strīratnabhūtāṃ tvāṃ devi loke manyāmahe vayam|sā tvamasmānupāgaccha yato ratnabhujo vayam
मां वा ममानुजं वापि निशुम्भमुरुविक्रमम्।भज त्वं चञ्चलापाङ्गि रत्नभूतासि वै यतः॥ 113 ॥
māṃ vā mamānujaṃ vāpi niśumbhamuruvikramam|bhaja tvaṃ cañcalāpāṅgi ratnabhūtāsi vai yataḥ
परमैश्वर्यमतुलं प्राप्स्यसे मत्परिग्रहात्।एतद् बुद्ध्या समालोच्य मत्परिग्रहतां व्रज॥ 114 ॥
paramaiśvaryamatulaṃ prāpsyase matparigrahāt|etad buddhyā samālocya matparigrahatāṃ vraja
ऋषिरुवाचṛṣiruvāca॥ 115 ॥
इत्युक्ता सा तदा देवी गम्भीरान्तःस्मिता जगौ।दुर्गा भगवती भद्रा ययेदं धार्यते जगत्॥ 116 ॥
ityuktā sā tadā devī gambhīrāntaḥsmitā jagau|durgā bhagavatī bhadrā yayedaṃ dhāryate jagat
देव्युवाचdevyuvāca॥ 117 ॥
सत्यमुक्तं त्वया नात्र मिथ्या किञ्चित्त्वयोदितम्।त्रैलोक्याधिपतिः शुम्भो निशुम्भश्चापि तादृशः॥ 118 ॥
satyamuktaṃ tvayā nātra mithyā kiñcittvayoditam|trailokyādhipatiḥ śumbho niśumbhaścāpi tādṛśaḥ
किं त्वत्र यत्प्रतिज्ञातं मिथ्या तत्क्रियते कथम्।श्रूयतामल्पबुद्धित्वात्प्रतिज्ञा या कृता पुरा॥ 119 ॥
kiṃ tvatra yatpratijñātaṃ mithyā tatkriyate katham|śrūyatāmalpabuddhitvātpratijñā yā kṛtā purā
यो मां जयति संग्रामे यो मे दर्पं व्यपोहति।यो मे प्रतिबलो लोके स मे भर्ता भविष्यति॥ 120 ॥
yo māṃ jayati saṃgrāme yo me darpaṃ vyapohati|yo me pratibalo loke sa me bhartā bhaviṣyati
तदागच्छतु शुम्भोऽत्र निशुम्भो वा महासुरः।मां जित्वा किं चिरेणात्र पाणिं गृह्णातु मे लघु॥ 121 ॥
tadāgacchatu śumbho'tra niśumbho vā mahāsuraḥ|māṃ jitvā kiṃ cireṇātra pāṇiṃ gṛhṇātu me laghu
दूत उवाचdūta uvāca॥ 122 ॥
अवलिप्तासि मैवं त्वं देवि ब्रूहि ममाग्रतः।त्रैलोक्ये कः पुमांस्तिष्ठेदग्रे शुम्भनिशुम्भयोः॥ 123 ॥
avaliptāsi maivaṃ tvaṃ devi brūhi mamāgrataḥ|trailokye kaḥ pumāṃstiṣṭhedagre śumbhaniśumbhayoḥ
अन्येषामपि दैत्यानां सर्वे देवा न वै युधि।तिष्ठन्ति सम्मुखे देवि किं पुनः स्त्री त्वमेकिका॥ 124 ॥
anyeṣāmapi daityānāṃ sarve devā na vai yudhi|tiṣṭhanti sammukhe devi kiṃ punaḥ strī tvamekikā
इन्द्राद्याः सकला देवास्तस्थुर्येषां न संयुगे।शुम्भादीनां कथं तेषां स्त्री प्रयास्यसि सम्मुखम्॥ 125 ॥
indrādyāḥ sakalā devāstasthuryeṣāṃ na saṃyuge|śumbhādīnāṃ kathaṃ teṣāṃ strī prayāsyasi sammukham
सा त्वं गच्छ मयैवोक्ता पार्श्वं शुम्भनिशुम्भयोः।केशाकर्षणनिर्धूतगौरवा मा गमिष्यसि॥ 126 ॥
sā tvaṃ gaccha mayaivoktā pārśvaṃ śumbhaniśumbhayoḥ|keśākarṣaṇanirdhūtagauravā mā gamiṣyasi
देव्युवाचdevyuvāca॥ 127 ॥
एवमेतद् बली शुम्भो निशुम्भश्चातिवीर्यवान्।किं करोमि प्रतिज्ञा मे यदनालोचिता पुरा॥ 128 ॥
evametad balī śumbho niśumbhaścātivīryavān|kiṃ karomi pratijñā me yadanālocitā purā
स त्वं गच्छ मयोक्तं ते यदेतत्सर्वमादृतः।तदाचक्ष्वासुरेन्द्राय स च युक्तं करोतु तत्॥ ॐ॥ 129 ॥
sa tvaṃ gaccha mayoktaṃ te yadetatsarvamādṛtaḥ|tadācakṣvāsurendrāya sa ca yuktaṃ karotu tat|| oṃ
इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे सावर्णिके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्ये देव्या दूतसंवादोनाम पञ्चमोऽध्यायः॥ ५॥उवाच ९, त्रिपान्मन्त्राः ६६, श्लोकाः ५४, एवम्१२९, एवमादितः॥