The Slaying of Dhumralochana

Original Text

1. ॐ ऋषिरुवाचoṃ ṛṣiruvāca॥ 1 ॥

2. इत्याकर्ण्य वचो देव्याः स दूतोऽमर्षपूरितः।समाचष्ट समागम्य दैत्यराजाय विस्तरात्॥ 2 ॥

   ityākarṇya vaco devyāḥ sa dūto'marṣapūritaḥ|samācaṣṭa samāgamya daityarājāya vistarāt

3. तस्य दूतस्य तद्वाक्यमाकर्ण्यासुरराट् ततः।सक्रोधः प्राह दैत्यानामधिपं धूम्रलोचनम्॥ 3 ॥

   tasya dūtasya tadvākyamākarṇyāsurarāṭ tataḥ|sakrodhaḥ prāha daityānāmadhipaṃ dhūmralocanam

4. हे धूम्रलोचनाशु त्वं स्वसैन्यपरिवारितः।तामानय बलाद् दुष्टां केशाकर्षणविह्वलाम्॥ 4 ॥

   he dhūmralocanāśu tvaṃ svasainyaparivāritaḥ|tāmānaya balād duṣṭāṃ keśākarṣaṇavihvalām

5. तत्परित्राणदः कश्चिद्यदि वोत्तिष्ठतेऽपरः।स हन्तव्योऽमरो वापि यक्षो गन्धर्व एव वा॥ 5 ॥

   tatparitrāṇadaḥ kaścidyadi vottiṣṭhate'paraḥ|sa hantavyo'maro vāpi yakṣo gandharva eva vā

6. ऋषिरुवाचṛṣiruvāca॥ 6 ॥

7. तेनाज्ञप्तस्ततः शीघ्रं स दैत्यो धूम्रलोचनः।वृतः षष्ट्या सहस्राणामसुराणां द्रुतं ययौ॥ 7 ॥

   tenājñaptastataḥ śīghraṃ sa daityo dhūmralocanaḥ|vṛtaḥ ṣaṣṭyā sahasrāṇāmasurāṇāṃ drutaṃ yayau

8. स दृष्ट्वा तां ततो देवीं तुहिनाचलसंस्थिताम्।जगादोच्चैः प्रयाहीति मूलं शुम्भनिशुम्भयोः॥ 8 ॥

   sa dṛṣṭvā tāṃ tato devīṃ tuhinācalasaṃsthitām|jagādoccaiḥ prayāhīti mūlaṃ śumbhaniśumbhayoḥ

9. न चेत्प्रीत्याद्य भवती मद्भर्तारमुपैष्यति।ततो बलान्नयाम्येष केशाकर्षणविह्वलाम्॥ 9 ॥

   na cetprītyādya bhavatī madbhartāramupaiṣyati|tato balānnayāmyeṣa keśākarṣaṇavihvalām

10. देव्युवाचdevyuvāca॥ 10 ॥

11. दैत्येश्वरेण प्रहितो बलवान् बलसंवृतः।बलान्नयसि मामेवं ततः किं ते करोम्यहम्॥ 11 ॥

    daityeśvareṇa prahito balavān balasaṃvṛtaḥ|balānnayasi māmevaṃ tataḥ kiṃ te karomyaham

12. ऋषिरुवाचṛṣiruvāca॥ 12 ॥

13. इत्युक्तः सोऽभ्यधावत्तामसुरो धूम्रलोचनः।हुंकारेणैव तं भस्म सा चकाराम्बिका ततः॥ 13 ॥

    ityuktaḥ so'bhyadhāvattāmasuro dhūmralocanaḥ|huṃkāreṇaiva taṃ bhasma sā cakārāmbikā tataḥ

14. अथ क्रुद्धं महासैन्यमसुराणां तथाम्बिका।ववर्ष सायकैस्तीक्ष्णैस्तथा शक्तिपरश्वधैः॥ 14 ॥

    atha kruddhaṃ mahāsainyamasurāṇāṃ tathāmbikā|vavarṣa sāyakaistīkṣṇaistathā śaktiparaśvadhaiḥ

15. ततो धुतसटः कोपात्कृत्वा नादं सुभैरवम्।पपातासुरसेनायां सिंहो देव्याः स्ववाहनः॥ 15 ॥

    tato dhutasaṭaḥ kopātkṛtvā nādaṃ subhairavam|papātāsurasenāyāṃ siṃho devyāḥ svavāhanaḥ

16. कांश्चित् करप्रहारेण दैत्यानास्येन चापरान्।आक्रम्य चाधरेणान्यान् 3 स जघान 4 महासुरान्॥ 16 ॥

    kāṃścit karaprahāreṇa daityānāsyena cāparān|ākramya cādhareṇānyān 3 sa jaghāna 4 mahāsurān

17. केषांचित्पाटयामास नखैः कोष्ठानि केसरी।तथा तलप्रहारेण शिरांसि कृतवान् पृथक्॥ 17 ॥

    keṣāṃcitpāṭayāmāsa nakhaiḥ koṣṭhāni kesarī|tathā talaprahāreṇa śirāṃsi kṛtavān pṛthak

18. विच्छिन्नबाहुशिरसः कृतास्तेन तथापरे।पपौ च रुधिरं कोष्ठादन्येषां धुतकेसरः॥ 18 ॥

    vicchinnabāhuśirasaḥ kṛtāstena tathāpare|papau ca rudhiraṃ koṣṭhādanyeṣāṃ dhutakesaraḥ

19. क्षणेन तद्बलं सर्वं क्षयं नीतं महात्मना।तेन केसरिणा देव्या वाहनेनातिकोपिना॥ 19 ॥

    kṣaṇena tadbalaṃ sarvaṃ kṣayaṃ nītaṃ mahātmanā|tena kesariṇā devyā vāhanenātikopinā

20. श्रुत्वा तमसुरं देव्या निहतं धूम्रलोचनम्।बलं च क्षयितं कृत्स्नं देवीकेसरिणा ततः॥ 20 ॥

    śrutvā tamasuraṃ devyā nihataṃ dhūmralocanam|balaṃ ca kṣayitaṃ kṛtsnaṃ devīkesariṇā tataḥ

21. चुकोप दैत्याधिपतिः शुम्भः प्रस्फुरिताधरः।आज्ञापयामास च तौ चण्डमुण्डौ महासुरौ॥ 21 ॥

    cukopa daityādhipatiḥ śumbhaḥ prasphuritādharaḥ|ājñāpayāmāsa ca tau caṇḍamuṇḍau mahāsurau

22. हे चण्ड हे मुण्ड बलैर्बहुभिः परिवारितौ।तत्र गच्छत गत्वा च सा समानीयतां लघु॥ 22 ॥

    he caṇḍa he muṇḍa balairbahubhiḥ parivāritau|tatra gacchata gatvā ca sā samānīyatāṃ laghu

23. केशेष्वाकृष्य बद्ध्वा वा यदि वः संशयो युधि।तदाशेषायुधैः सर्वैरसुरैर्विनिहन्यताम्॥ 23 ॥

    keśeṣvākṛṣya baddhvā vā yadi vaḥ saṃśayo yudhi|tadāśeṣāyudhaiḥ sarvairasurairvinihanyatām

24. तस्यां हतायां दुष्टायां सिंहे च विनिपातिते।शीघ्रमागम्यतां बद्ध्वा गृहीत्वा तामथाम्बिकाम्॥ ॐ॥ 24 ॥

    tasyāṃ hatāyāṃ duṣṭāyāṃ siṃhe ca vinipātite|śīghramāgamyatāṃ baddhvā gṛhītvā tāmathāmbikām|| oṃ

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे सावर्णिके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्येशुम्भनिशुम्भसेनानीधूम्रलोचनवधो नाम षष्ठोऽध्यायः॥ ६॥उवाच ४, श्लोकाः २०, एवम् २४,एवमादितः॥