The Slaying of Shumbha

Original Text

1. ॐ ऋषिरुवाचoṃ ṛṣiruvāca॥ 1 ॥

2. निशुम्भं निहतं दृष्ट्वा भ्रातरं प्राणसम्मितम्।हन्यमानं बलं चैव शुम्भः क्रुद्धोऽब्रवीद्वचः॥ 2 ॥

   niśumbhaṃ nihataṃ dṛṣṭvā bhrātaraṃ prāṇasammitam|hanyamānaṃ balaṃ caiva śumbhaḥ kruddho'bravīdvacaḥ

3. बलावलेपाद्दुष्टे त्वं मा दुर्गे गर्वमावह।अन्यासां बलमाश्रित्य युद्ध्यसे यातिमानिनी॥ 3 ॥

   balāvalepādduṣṭe tvaṃ mā durge garvamāvaha|anyāsāṃ balamāśritya yuddhyase yātimāninī

4. देव्युवाचdevyuvāca॥ 4 ॥

5. एकैवाहं जगत्यत्र द्वितीया का ममापरा।पश्यैता दुष्ट मय्येव विशन्त्यो मद्विभूतयः॥ 5 ॥

   ekaivāhaṃ jagatyatra dvitīyā kā mamāparā|paśyaitā duṣṭa mayyeva viśantyo madvibhūtayaḥ

6. ततः समस्तास्ता देव्यो ब्रह्माणीप्रमुखा लयम्।तस्या देव्यास्तनौ जग्मुरेकैवासीत्तदाम्बिका॥ 6 ॥

   tataḥ samastāstā devyo brahmāṇīpramukhā layam|tasyā devyāstanau jagmurekaivāsīttadāmbikā

7. देव्युवाचdevyuvāca॥ 7 ॥

8. अहं विभूत्या बहुभिरिह रूपैर्यदास्थिता।तत्संहृतं मयैकैव तिष्ठाम्याजौ स्थिरो भव॥ 8 ॥

   ahaṃ vibhūtyā bahubhiriha rūpairyadāsthitā|tatsaṃhṛtaṃ mayaikaiva tiṣṭhāmyājau sthiro bhava

9. ऋषिरुवाचṛṣiruvāca॥ 9 ॥

10. ततः प्रववृते युद्धं देव्याः शुम्भस्य चोभयोः।पश्यतां सर्वदेवानामसुराणां च दारुणम्॥ 10 ॥

    tataḥ pravavṛte yuddhaṃ devyāḥ śumbhasya cobhayoḥ|paśyatāṃ sarvadevānāmasurāṇāṃ ca dāruṇam

11. शरवर्षैः शितैः शस्त्रैस्तथास्त्रैश्चैव दारुणैः।तयोर्युद्धमभूद्भूयः सर्वलोकभयङ्करम्॥ 11 ॥

    śaravarṣaiḥ śitaiḥ śastraistathāstraiścaiva dāruṇaiḥ|tayoryuddhamabhūdbhūyaḥ sarvalokabhayaṅkaram

12. दिव्यान्यस्त्राणि शतशो मुमुचे यान्यथाम्बिका।बभञ्ज तानि दैत्येन्द्रस्तत्प्रतीघातकर्तृभिः॥ 12 ॥

    divyānyastrāṇi śataśo mumuce yānyathāmbikā|babhañja tāni daityendrastatpratīghātakartṛbhiḥ

13. मुक्तानि तेन चास्त्राणि दिव्यानि परमेश्वरी।बभञ्ज लीलयैवोग्रहु ङ्कारोच्चारणादिभिः॥ 13 ॥

    muktāni tena cāstrāṇi divyāni parameśvarī|babhañja līlayaivograhu ṅkāroccāraṇādibhiḥ

14. ततः शरशतैर्देवीमाच्छादयत सोऽसुरः।सापि तत्कुपिता देवी धनुश्चिच्छेद चेषुभिः॥ 14 ॥

    tataḥ śaraśatairdevīmācchādayata so'suraḥ|sāpi tatkupitā devī dhanuściccheda ceṣubhiḥ

15. छिन्ने धनुषि दैत्येन्द्रस्तथा शक्तिमथाददे।चिच्छेद देवी चक्रेण तामप्यस्य करे स्थिताम्॥ 15 ॥

    chinne dhanuṣi daityendrastathā śaktimathādade|ciccheda devī cakreṇa tāmapyasya kare sthitām

16. ततः खड्गमुपादाय शतचन्द्रं च भानुमत्।अभ्यधावत्तदा देवीं दैत्यानामधिपेश्वरः॥ 16 ॥

    tataḥ khaḍgamupādāya śatacandraṃ ca bhānumat|abhyadhāvattadā devīṃ daityānāmadhipeśvaraḥ

17. तस्यापतत एवाशु खड्गं चिच्छेद चण्डिका।धनुर्मुक्तैः शितैर्बाणैश्चर्म चार्ककरामलम्॥ 17 ॥

    tasyāpatata evāśu khaḍgaṃ ciccheda caṇḍikā|dhanurmuktaiḥ śitairbāṇaiścarma cārkakarāmalam

18. हताश्वः स तदा दैत्यश्छिन्नधन्वा विसारथिः।जग्राह मुद्गरं घोरमम्बिकानिधनोद्यतः॥ 18 ॥

    hatāśvaḥ sa tadā daityaśchinnadhanvā visārathiḥ|jagrāha mudgaraṃ ghoramambikānidhanodyataḥ

19. चिच्छेदापततस्तस्य मुद्गरं निशितैः शरैः।तथापि सोऽभ्यधावत्तां मुष्टिमुद्यम्य वेगवान्॥ 19 ॥

    cicchedāpatatastasya mudgaraṃ niśitaiḥ śaraiḥ|tathāpi so'bhyadhāvattāṃ muṣṭimudyamya vegavān

20. स मुष्टिं पातयामास हृदये दैत्यपुङ्गवः।देव्यास्तं चापि सा देवी तलेनोरस्यताडयत्॥ 20 ॥

    sa muṣṭiṃ pātayāmāsa hṛdaye daityapuṅgavaḥ|devyāstaṃ cāpi sā devī talenorasyatāḍayat

21. तलप्रहाराभिहतो निपपात महीतले।स दैत्यराजः सहसा पुनरेव तथोत्थितः॥ 21 ॥

    talaprahārābhihato nipapāta mahītale|sa daityarājaḥ sahasā punareva tathotthitaḥ

22. उत्पत्य च प्रगृह्योच्चैर्देवीं गगनमास्थितः।तत्रापि सा निराधारा युयुधे तेन चण्डिका॥ 22 ॥

    utpatya ca pragṛhyoccairdevīṃ gaganamāsthitaḥ|tatrāpi sā nirādhārā yuyudhe tena caṇḍikā

23. नियुद्धं खे तदा दैत्यश्चण्डिका च परस्परम्।चक्रतुः प्रथमं सिद्धमुनिविस्मयकारकम्॥ 23 ॥

    niyuddhaṃ khe tadā daityaścaṇḍikā ca parasparam|cakratuḥ prathamaṃ siddhamunivismayakārakam

24. ततो नियुद्धं सुचिरं कृत्वा तेनाम्बिका सह।उत्पात्य भ्रामयामास चिक्षेप धरणीतले॥ 24 ॥

    tato niyuddhaṃ suciraṃ kṛtvā tenāmbikā saha|utpātya bhrāmayāmāsa cikṣepa dharaṇītale

25. स क्षिप्तो धरणीं प्राप्य मुष्टिमुद्यम्य वेगितः।अभ्यधावत दुष्टात्मा चण्डिकानिधनेच्छया॥ 25 ॥

    sa kṣipto dharaṇīṃ prāpya muṣṭimudyamya vegitaḥ|abhyadhāvata duṣṭātmā caṇḍikānidhanecchayā

26. तमायान्तं ततो देवी सर्वदैत्यजनेश्वरम्।जगत्यां पातयामास भित्त्वा शूलेन वक्षसि॥ 26 ॥

    tamāyāntaṃ tato devī sarvadaityajaneśvaram|jagatyāṃ pātayāmāsa bhittvā śūlena vakṣasi

27. स गतासुः पपातोर्व्यां देवीशूलाग्रविक्षतः।चालयन् सकलां पृथ्वीं साब्धिद्वीपां सपर्वताम्॥ 27 ॥

    sa gatāsuḥ papātorvyāṃ devīśūlāgravikṣataḥ|cālayan sakalāṃ pṛthvīṃ sābdhidvīpāṃ saparvatām

28. ततः प्रसन्नमखिलं हते तस्मिन् दुरात्मनि।जगत्स्वास्थ्यमतीवाप निर्मलं चाभवन्नभः॥ 28 ॥

    tataḥ prasannamakhilaṃ hate tasmin durātmani|jagatsvāsthyamatīvāpa nirmalaṃ cābhavannabhaḥ

29. उत्पातमेघाः सोल्का ये प्रागासंस्ते शमं ययुः।सरितो मार्गवाहिन्यस्तथासंस्तत्र पातिते॥ 29 ॥

    utpātameghāḥ solkā ye prāgāsaṃste śamaṃ yayuḥ|sarito mārgavāhinyastathāsaṃstatra pātite

30. ततो देवगणाः सर्वे हर्षनिर्भरमानसाः।बभूवुर्निहते तस्मिन् गन्धर्वा ललितं जगुः॥ 30 ॥

    tato devagaṇāḥ sarve harṣanirbharamānasāḥ|babhūvurnihate tasmin gandharvā lalitaṃ jaguḥ

31. अवादयंस्तथैवान्ये ननृतुश्चाप्सरोगणाः।ववुः पुण्यास्तथा वाताः सुप्रभोऽभूद्दिवाकरः॥ 31 ॥

    avādayaṃstathaivānye nanṛtuścāpsarogaṇāḥ|vavuḥ puṇyāstathā vātāḥ suprabho'bhūddivākaraḥ

32. जज्वलुश्चाग्नयः शान्ताः शान्ता दिग्जनितस्वनाः॥ ॐ॥ 32 ॥

    jajvaluścāgnayaḥ śāntāḥ śāntā digjanitasvanāḥ|| oṃ

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे सावर्णिके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्येशुम्भवधो नाम दशमोऽध्यायः॥ १०॥उवाच ४, अर्धश्लोकः १, श्लोकाः २७, एवम् ३२,एवमादितः॥